Paddling and sailing around Schiermonnikoog
I’ve been dreaming of paddling around Schiermonnikoog for a few years. It’s a clean line around a beautiful island, and somehow completing it feels like confirming you have become comfortable there, not just nipping from the mainland out and back again. But it’s also a long way - something like 55km - and with a minor but persistent neck problem it felt sometimes at, and sometimes beyond, my limit. So a good challenge. Two years ago I made my first trip in the Wadden sea, paddling around 7km from Lauwersoog straight to the Jachthaven at Schier one evening, camping, and coming back the next morning. The next year I repeated the trip, this time coming back at low water, making things a bit more interesting. Then later last summer I made a longer trip with Rob, Ellie, and Koichiro, where we took a lovely roundabout route from Lauwersoog to Schier, and then experimented with how far we could push the “paddling back at low tide”. The first day of that trip was 17km, and I was struggling by the end; not auspicious for the round trip.
This spring I gave up waiting for my neck to recover, and turned to technology: I bought a sail for my kayak, and a light greenland paddle (many thanks to Saskia for letting me try hers first). The sail is a Flat Earth Kayaks Tradewind 80; to be honest I cannot wholeheartedly recommend that model, as the quality of the stitching was not great, and I had to completely replace the rigging to make it work well. But on the other hand, having a sail is fantastic! First because it is fun, and a new thing to learn, but also because it enables a weaker paddler to make much longer trips in the right conditions. I had some fun sessions at the club learning to roll my kayak with the sail fitted (the answer for me was to release the line holding the mast up), and several practise trips on het Joppe learning how close to the wind I could sail, etc. And then apparently I was ready for the North sea…
Around Schiermonnikoog is about 55km, too far for me to paddle in one day, even with as much help as I can arrange from tides, sail, etc etc (no motors allowed!). So that means camping on the island - but that’s part of the fun anyway. However, the campsites are all on the inhabited end of the island, so it’s hard to avoid a day of around 35km paddling; longer than I’ve done in a day for several years, but I hoped with the right wind it would be OK; and if not then I planned to get as far as I could then camp discretely in the dunes. I made a deck plan, packing list etc based on all of this.
So, the trip needed good tides and good wind, and preferably some sunshine too. I marked in my calendar which days in August had good tides, and then waited on the weather. And on 12 August it came due. No more excuses!
I needed to be on the water by around 9am, so I drove up to Friesland on the evening of 11 August (after feeding our 1 year old daughter her dinner, but not her dessert), and stayed in a quiet little campsite in Ternaud, around 20 minutes drive from Lauwersoog. The next morning I parked at the port, phoned the ZVP, and gingerly slid my laden boat into the water around 9am, 20 minutes before high water. Blue skies, wind force 3 from south-east, I was out of the harbour mouth and paddling with the current into the breeze east towards the buoys leading up the Oort channel. As I turned more towards the north and towards the island the wind came around to my right side, and I raised my sail; it would stay up for most of the rest of the trip. Leaving the last buoy behind I paddled NNE across open water towards the eastern end of the island. At least, that was the plan; after an hour or so I approached the shore and realised I was rather further west than planned, near the Kobbeduinen, and at some risk of getting stuck on the wrong side of the Wantij with the outgoing tide. I put some effort in to paddling and sailing east, and managed to make good progress towards the Balg before the tide turned.
At this point things became a little strange - the island was not quite the right shape. One of the joys of the Wad is the constantly evolving sandbanks and channels, and I was beginning to experience that on a larger scale than usual, as I realised that my 2022 map was no longer very accurate. Nothing too serious so far, but a bite missing from the middle of the island. But I was going around anyway, so apart from some buoys being in slightly odd places, nothing to worry about. I kept paddling, this time with the current behind me and the wind from ahead, and stopped on a little beach for some lunch, carefully observed by a seal (maybe he was jealous of my tuna salad…).
After a short stop, back to the water, and paddling east, hoping to round the end of the island after a few hundred more meters. Alas, the end of the island was not where it was supposed to be, and the little channel I planned to cut across on was a ridge instead. In some sense nothing to worry about; just keep going east, you’ll presumably get to the end eventually. But with the tide going out the island was also steadily growing, and I was by this point fairly far from any channels that would be navigable at low tide, success started to feel uncertain. I made a (rather muddy and smelly) landing to try to see if the end was near, but all I saw was more water and sand. I carried on east, at this point the water was 15cm or so deep, and I walked perhaps a km or so pulling the boat behind me. A magical environment, so empty and beautiful, but the possibility of having my stay involuntarily prolonged made it hard to relax and enjoy in the scenery.
Finally, a light on the horizon. A few hundred yards ahead I saw the sun catching the crests of breaking waves at an angle that only made sense if they were from the North Sea. The relief and excitement sped me up, and after a mouthful of water and a handful of peanuts I raced ahead to where the water depended enough for paddling. On my left a low sandbank with a family of seals resting, to my right a seal eating a freshly-caught fish, and ahead the waves of the North Sea were meeting those from the Wad. Finally rounding the end of the island, the wind moved to my side and the sail which had been flapping around for the last few km caught the breeze and powered me though the choppy water where the two wave systems met. At this point, according to the plan, the hard work was done; just let the wind carry me around and down the island.
In fact the plan was mostly right. The next 3 hours were not physically hard, though they did require quite some attention, with waves up to about 1m high from the North Sea breaking on sandbanks around the coast. I didn’t particularly feel like surfing with a heavily laden boat and sail, so tried to dodge the breakers without going too far out to sea. Mostly successfully, except for one moment where I accidentally surfed 50m or so before being gently released back into the swell. As I sailed east the beach very slowly became more busy, first with a few walkers and cyclists, then eventually families out on the sand, and finally kite- and wind-surfers near the red lighthouse. At that point I’d mostly rested for 3 hours, just paddling to steer and control the boat, and felt ready to paddle again - but I’d reached the target for the day, and going further risked getting stuck with a long upwind paddle and a long walk. I landed just near the red lighthouse, and after a bit of a walk across the beach (and re-packing everything into the boat to cross a 20m lagoon) I reached the main beach. A heavy drag across soft sand (with help from a kind passer-by for the last few meters) saw me to the road, then a short walk and into the campsite for food, followed by an eclipse, meteor showers, and sleep.
The next morning the beautiful weather continued, and I was back on the water by the red lighthouse a little after 8. With a strength 3 wind from the south-east I started with some easy sailing, but as I rounded the end of the island the wind came steadily more into my face, until I was paddling almost straight upwind. I paddled fairly straight across to Lauwersoog; the tide was high, the only thing to take care of was avoiding the fast boats in the main channel. Even with the current helping me along, 14km mostly upwind was hard work. But knowing that completing the lap was no longer in doubt made it easy to just paddle slowly onwards, and eventually I entered the harbour, and pulled up on the gently-sloping ramp to the right. Finally I’d paddled around Schiermonnikoog! A quick phone call to the ZVP, and a long drive home.
Peddelen en zeilen rond Schiermonnikoog
Nederlandse versie – vertaald door AI
Ik droom al een paar jaar van een rondje peddelen om Schiermonnikoog. Het is een strakke lijn rond een prachtig eiland, en het voltooien ervan voelt op de een of andere manier als een bevestiging dat je je er thuis bent gaan voelen, en niet alleen maar even vanaf het vasteland heen en weer wipt. Maar het is ook een heel eind – zo'n 55 km – en met een kleine maar hardnekkige nekklacht voelde het soms op, en soms voorbij, mijn grens. Dus een mooie uitdaging. Twee jaar geleden maakte ik mijn eerste tocht op de Waddenzee: op een avond zo'n 7 km van Lauwersoog rechtstreeks naar de jachthaven van Schier, kamperen, en de volgende ochtend weer terug. Het jaar daarop herhaalde ik de tocht, deze keer terug bij laag water, wat het wat interessanter maakte. Later afgelopen zomer maakte ik een langere tocht met Rob, Ellie en Koichiro, waarbij we een mooie omweg namen van Lauwersoog naar Schier, en vervolgens experimenteerden met hoe ver we het "terugpeddelen bij laag water" konden oprekken. De eerste dag van die tocht was 17 km, en tegen het eind had ik het zwaar; geen goed voorteken voor het rondje.
Dit voorjaar heb ik het wachten op herstel van mijn nek opgegeven en mijn toevlucht genomen tot techniek: ik kocht een zeil voor mijn kajak, en een lichte greenlandpeddel (veel dank aan Saskia dat ik die van haar eerst mocht proberen). Het zeil is een Flat Earth Kayaks Tradewind 80; eerlijk gezegd kan ik dat model niet van harte aanbevelen, want de kwaliteit van het stikwerk was niet best, en ik moest het hele lijnenwerk vervangen om het goed te laten werken. Maar aan de andere kant: een zeil hebben is fantastisch! Ten eerste omdat het leuk is, en iets nieuws om te leren, maar ook omdat het een zwakkere peddelaar in de juiste omstandigheden veel langere tochten mogelijk maakt. Ik had een paar leuke sessies bij de club om te leren eskimoteren met het zeil erop (voor mij was de oplossing om de lijn los te gooien die de mast omhoog houdt), en verschillende oefentochten op het Joppe om te leren hoe hoog aan de wind ik kon zeilen, enzovoort. En toen was ik blijkbaar klaar voor de Noordzee…
Rond Schiermonnikoog is ongeveer 55 km, te ver voor mij om in één dag te peddelen, zelfs met alle hulp die ik kan regelen van getij, zeil, enzovoort enzovoort (geen motoren toegestaan!). Dat betekent dus kamperen op het eiland – maar dat hoort er toch bij. De campings liggen echter allemaal aan het bewoonde uiteinde van het eiland, dus het is lastig om een dag van zo'n 35 km peddelen te vermijden; langer dan ik in jaren op één dag heb gedaan, maar ik hoopte dat het met de juiste wind wel goed zou gaan; en zo niet, dan was mijn plan om zo ver mogelijk te komen en dan discreet in de duinen te kamperen. Op basis van dat alles maakte ik een dekplan, paklijst enzovoort.
De tocht had dus goede getijden en goede wind nodig, en het liefst ook wat zon. Ik markeerde in mijn agenda welke dagen in augustus goede getijden hadden, en wachtte toen op het weer. En op 12 augustus was het zover. Geen excuses meer!
Ik moest rond 9 uur 's ochtends op het water zijn, dus reed ik op de avond van 11 augustus naar Friesland (nadat ik onze 1-jarige dochter haar avondeten had gegeven, maar niet haar toetje), en verbleef op een rustig campinkje in Ternaud, zo'n 20 minuten rijden van Lauwersoog. De volgende ochtend parkeerde ik bij de haven, belde de ZVP, en liet mijn beladen boot rond 9 uur voorzichtig te water, 20 minuten voor hoogwater. Blauwe lucht, windkracht 3 uit het zuidoosten; ik was de havenmond uit en peddelde met de stroom mee tegen de bries in naar het oosten, richting de boeien die het Oort op leiden. Toen ik meer naar het noorden en naar het eiland toe draaide, kwam de wind aan mijn rechterkant, en hees ik mijn zeil; het zou het grootste deel van de rest van de tocht omhoog blijven. Ik liet de laatste boei achter me en peddelde NNO over open water naar het oostelijke uiteinde van het eiland. Dat was althans het plan; na een uur of zo naderde ik de kust en besefte ik dat ik behoorlijk verder westelijk zat dan gepland, bij de Kobbeduinen, met enig risico om bij afgaand tij aan de verkeerde kant van het Wantij vast te komen zitten. Ik zette me in om oostwaarts te peddelen en te zeilen, en wist goede vooruitgang te boeken richting de Balg voordat het tij keerde.
Op dit punt werd het een beetje vreemd – het eiland had niet helemaal de juiste vorm. Een van de genoegens van het Wad zijn de voortdurend veranderende zandbanken en geulen, en dat begon ik op grotere schaal dan gewoonlijk te ervaren, toen ik besefte dat mijn kaart uit 2022 niet erg nauwkeurig meer was. Tot dusver niets ernstigs, maar er ontbrak een hap uit het midden van het eiland. Maar ik ging er toch omheen, dus afgezien van een paar boeien die op ietwat rare plekken lagen, niets om me zorgen over te maken. Ik peddelde door, deze keer met de stroom in de rug en de wind van voren, en stopte op een strandje om te lunchen, aandachtig gadegeslagen door een zeehond (misschien was hij jaloers op mijn tonijnsalade…).
Na een korte stop weer het water op, oostwaarts peddelend, in de hoop na nog een paar honderd meter het uiteinde van het eiland te ronden. Helaas lag het uiteinde van het eiland niet waar het hoorde te liggen, en het geultje waar ik overheen had willen steken bleek juist een rug te zijn. In zekere zin niets om je zorgen over te maken; blijf gewoon naar het oosten gaan, dan kom je vermoedelijk uiteindelijk wel bij het eind. Maar met het afgaande tij groeide het eiland ook gestaag, en inmiddels was ik behoorlijk ver van geulen die bij laag water bevaarbaar zouden zijn; succes begon onzeker te voelen. Ik maakte een (nogal modderige en stinkende) landing om te kijken of het eind in zicht was, maar ik zag alleen maar meer water en zand. Ik ging verder naar het oosten; het water was op dat moment zo'n 15 cm diep, en ik liep misschien wel een kilometer met de boot achter me aan. Een magische omgeving, zo leeg en mooi, maar de mogelijkheid dat mijn verblijf onvrijwillig verlengd zou worden maakte het lastig om te ontspannen en van het landschap te genieten.
Eindelijk, een licht aan de horizon. Een paar honderd meter verderop zag ik de zon de toppen van brekende golven vangen onder een hoek die alleen klopte als ze van de Noordzee kwamen. De opluchting en de opwinding versnelden me, en na een slok water en een handvol pinda's snelde ik vooruit naar waar het water diep genoeg werd om te peddelen. Links van me een lage zandbank met een familie rustende zeehonden, rechts van me een zeehond die een vers gevangen vis at, en vóór me ontmoetten de golven van de Noordzee die van het Wad. Toen ik eindelijk het uiteinde van het eiland rondde kwam de wind opzij, en het zeil dat de laatste paar kilometer had staan klapperen ving de bries en stuwde me door het woelige water waar de twee golfsystemen samenkwamen. Op dit punt zat, volgens het plan, het zware werk erop; de wind me gewoon om en langs het eiland laten dragen.
Het plan klopte in feite grotendeels. De volgende 3 uur waren fysiek niet zwaar, hoewel ze wel de nodige aandacht vergden, met golven tot ongeveer 1 m hoog vanaf de Noordzee die braken op zandbanken langs de kust. Ik had niet bepaald zin om te surfen met een zwaarbeladen boot en zeil, dus probeerde ik de brekers te ontwijken zonder te ver de zee op te gaan. Meestal met succes, op één moment na waarop ik per ongeluk zo'n 50 m surfte voordat ik zachtjes weer in de deining werd losgelaten. Terwijl ik oostwaarts zeilde werd het strand heel langzaam drukker, eerst met een paar wandelaars en fietsers, daarna uiteindelijk gezinnen op het zand, en ten slotte kite- en windsurfers bij de rode vuurtoren. Op dat moment had ik 3 uur grotendeels uitgerust, alleen peddelend om te sturen en de boot onder controle te houden, en voelde ik me klaar om weer te peddelen – maar ik had het doel voor die dag bereikt, en verder gaan bracht het risico met zich mee vast te komen zitten met een lange tocht tegen de wind in en een lange wandeling. Ik landde vlak bij de rode vuurtoren, en na een stukje lopen over het strand (en alles weer in de boot pakken om een lagune van 20 m over te steken) bereikte ik het hoofdstrand. Een zware sleeppartij over zacht zand (met hulp van een vriendelijke voorbijganger voor de laatste paar meter) bracht me tot aan de weg, daarna een korte wandeling en de camping op voor eten, gevolgd door een eclips, meteorenzwermen en slaap.
De volgende ochtend hield het mooie weer aan, en even na 8 uur lag ik weer op het water bij de rode vuurtoren. Met een wind kracht 3 uit het zuidoosten begon ik met wat gemakkelijk zeilen, maar toen ik het uiteinde van het eiland rondde kwam de wind gestaag meer in mijn gezicht, tot ik bijna recht tegen de wind in peddelde. Ik peddelde tamelijk rechtstreeks over naar Lauwersoog; het was hoogwater, het enige waar ik op moest letten was het ontwijken van de snelle boten in de hoofdgeul. Zelfs met de stroom die me hielp was 14 km grotendeels tegen de wind in zwaar werk. Maar de wetenschap dat het voltooien van het rondje niet langer ter discussie stond maakte het makkelijk om gewoon langzaam door te peddelen, en uiteindelijk voer ik de haven binnen en kwam ik aan land op de flauw hellende helling aan de rechterkant. Eindelijk had ik rond Schiermonnikoog gepeddeld! Even bellen met de ZVP, en een lange rit naar huis.